İFA: İnsanın Fabrika Ayarları

Sinan Canan

Tutikitap

3 kitaplık bu seri özünü bulmak isteyenler için bir rehber niteliğinde. Piyasadaki vasat kişisel gelişim kitaplarının aksine, nörobilim alanında çalışan, fizyoloji doktoru Sinan Canan bildiklerinden yola çıkarak yazıyor.

Yaşamı kendi algıladığı gibi tanıyan, değerlendiren insan için en önemli hadise belki de özünü bulmak. Özümüzü ararken bile bir rehbere ihtiyacı olan bizler kişisel fikirlerden çok bilimsel gerçeklere önem veririz genelde. Öyleyse özümüzü bulma yolunda bize yardımcı olacak öznel olmayan verilere dayanan bu seri okunmayı, değerlendirilmeyi kafa yorulmayı oldukça hak ediyor.

3 Kitaplık bu serinin henüz ilk iki kitabını okuma fırsatı buldum. Eleştiri ve yorumlarım bu iki kitap üzerinde olacak.

  • 1.Kitap: Beden

İlk bölümde insanın doğası evrimsel süreçten yola çıkılarak anlatılıyor. Ardından insan bedeninin doğasına uygun hareket ve beslenme ile ilişkili bölümler var. Çoğumuz defalarca farklı beslenme programları uygulamış, çeşitli spor programları denemişizdir. Güncel araştırmaları da dikkate alan Sinan Canan, temel bir çerçeve sunuyor bize detaylı bir program sunmaktansa. Önce bedenimizi dinleyelim, ne istiyor bizden? Sonra da Sinan Canan’ın söylediklerine kulak verelim. Belki de bedenimizi tanımak için bilime ve istatistiğe o kadar da ihtiyacımız yoktur, hangi besinlerin ve hangi hareketlerin size iyi geldiğini deneyimleyerek öğrenebilirsiniz. Bunun için de yüksek bir farkındalık gerekiyor ki Sinan Canan da bu konuyu 2. kitabında özenle ele alıyor.

  • 2. Kitap: İlişkiler ve Stres

Bu kitabın ilk bölümü sosyal ilişkilere ayrılmış. Güçsüz doğası gereği karmaşık sosyal ilişkiler geliştiren insan için sosyal ilişkiler neredeyse beden sağlığı kadar önemli olsa gerek. Dijitalleşen dünyadan sosyal ilişkilerimiz nasıl etkileniyor? Az ve sıkı dostlar edinmektense sürekli gürültülü bir kalabalıkta bulunmak bizi doğamızdan uzaklaştırıyor mu? Sosyal medya ilişkileri “gerçek ilişkilerin” yerini tutabiliyor mu? Sinan Canan’ın deyimiyle nasıl insan kalırız bu dijital dünyada?

İkinci bölümde ise stres konusu detaylıca işleniyor. Stres aslında doğamız gereği faydalı ve üretkenliği tetikleyici bir uyaranken biz onu nasıl tehlikeli hale getirdik? Stres bizi nasıl yıpratır? Stresi tanıyıp nasıl doğamız gereği yaşamalıyız?

  • 3. Kitap: Sınırları Aşmak

Maalesef serinin son kitabını henüz okuyamadığım için değerlendirmeyi sonraya bırakıyorum.

Dr. Sinan Canan bir nörobilimcinin bakış açısıyla insanın temel ihtiyaçlarını dile getirmiş denebilir. Sinan Canan’ın insanın fabrika ayarları olarak tanımladığı gerekliliklerin bir noktada Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ile de uyuştuğunu düşünüyorum.

  Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi / Sinan Canan İFA: İnsanın Fabrika Ayarları

İnsan temelde bedenen iyi olmak ister. Yani bu Sinan Canan’ın 1. kitapta ele aldığı konular ve Maslow’a göre ilk iki basamak. Bundan sonra ise Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde 3. basamakta ait olma ve sevgi ihtiyacı, 4. basamakta değer ihtiyacı gelir ki bu konular da Sinan Canan’ın 2. kitabında ilişkiler başlığı altında incelenmiş. Bütün bu ihtiyaçların ardından insan sınırlarını aşmak, kendini geliştirmek ister. Bu da Maslow için de Sinan Canan için de sonuncu hedeftir. Stres konusu Maslow’un hiyerarşisinde bulunmamakla beraber bütün bu ihtiyaç basamaklarında yönetilmesi gereken bir olgu olarak değerlendirilebilir.

Böyle bakınca insan olmak, aslında sandığımızdan çok daha basit. Hepimiz aynı şeylere ihtiyaç duyuyor, aynı şeyleri arzuluyoruz en temelde. İnsanız, sağlıklı olmak, huzurlu olmak, sevmek sevilmek istiyoruz. En nihayetinde, kendimizi gerçekleştirebilirsek sınırlarımızı aşarsak da hayattan alabileceğimizi alıyor, doyuma ulaşıyoruz.

Bu seriyi özünü arayan, kendini tanımaya çalışan, farkındalığı yüksek (ya da farkındalığını yükseltme yolunda çabalayan) herkese öneriyorum.

Bu seriyi, her konuda herkesten bilgili olduğunu sananlara, yaşadığı dünyadan kopuk olup bundan rahatsızlık duymayanlara önermiyorum.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: